Каменов
Файзолла
Каменович

Член Комитета по социально-культурному развитию Мажилиса Парламента Республики Казахстан

Обращение к депутату
Тұрғын үй тұтыну кооперативтерінің болуы біздің алаңдаушылығымызды тудырады.

 Жылжымайтын мүлік нарығында тұрғын үй тұтыну кооперативтерінің болуы біздің алаңдаушылығымызды тудырады. Тұрғын үйге жоғары сұраныс оны жылжымайтын мүлік нарығында сатып алудың әр алуан түрлері мен формаларын қамтиды. Бірақ өмір олардың барлығы сатып алушының мүдделерін қорғау тұрғысынан қолайлы емес екенін көрсетті. Қолданыстағы заңнама тұтыну кооперативтерін құруға тыйым салмайды, бірақ олардың арасында қаржы пирамидасына өте ұқсас схема бойынша тұрғын үй сатып алуды ұсынатын көптеген кооперативтер кездеседі. Ипотекаға балама деген сылтаумен олар әр түрлі схема бойынша әрекет етеді:

Тұрғын үй сатып алу үшін жарнашы пәтер құнының 10-30%-ын төлеуі тиіс және басқа жарнашылар өздерінің 10-30% - ын енгізгенше күтуі тиіс, ай сайынғы төлемдер мен пайыздарды енгізуге жол беріледі, бірақ қажетті соманы жинау кейінгі жарнашы-клиенттердің есебінен жүргізіледі. Кооперативке қатысушылар неғұрлым көп тартылса, соғұрлым тезірек тұрғын үй сатып алуға болады. Мұндай кооперативтердің тартымдылығы-ұзақ күту мерзімі 2-3 жыл және еліміздің кез келген қаласында тұрғын үй сатып алу мүмкіндігі бар. Олардың қауіптілігі мынада: клиенттер ағыны аяқталған кезде мұндай ұйым жойылып, тұтыну кооперативіне кірген қатысушылар ештеңесіз қалады.

Мұндай кооперативтердегі сатып алушының мүдделері әдеттегі үлестік құрылысқа немесе тұрғын үй-құрылыс кооперативіне қатысуға қарағанда іс жүзінде қорғалмайды, өйткені қарапайым кооперативтер арқылы тұрғын үй сатып алудың мұндай нысаны заңнамаға сәйкес мүмкін болса да, бірақ регламенттелмеген. 

Қазіргі уақытта Қазақстанда 1 827 түрлі тұтыну кооперативтері тіркелген. Бірақ азаматтардың шағымдары көбінесе тұрғын үй тұтыну кооперативтерінің әрекеттеріне түседі. Бүгінгі таңда құқық қорғау органдары қаржы пирамидасын құру фактілері бойынша істерді тергеуде.